Prawdziwej wspólnoty nie buduje się na strachu. Nie buduje się jej przez uciszanie niepokornych, blokowanie krytycznych głosów, ośmieszanie pytań ani sugerowanie, że obywatelska kontrola jest zagrożeniem dla wspólnoty, określanie jej hejtem.
Wspólnota demokratyczna opiera się na prawdzie, jawności i wzajemnym zaufaniu. Na przekonaniu, że mieszkaniec ma prawo pytać, radny ma prawo mieć wątpliwości, a lokalna prasa ma prawo patrzeć władzy na ręce.
Jeżeli ludzie boją się zabierać głos, bo obawiają się konsekwencji dla siebie, swojej pracy albo swoich bliskich, to nie jest zdrowa wspólnota. To jest wspólnota pozorna, wspólnota spolegliwa. Nauczona, że lepiej nie wychylać się z pytaniem, krytyką czy odmiennym zdaniem.
A przecież miasto jest naprawdę wspólne dopiero wtedy, gdy można mówić bez lęku.
Nie ma demokracji bez niewygodnych pytań. Nie ma samorządu bez jawności. Nie ma zaufania bez prawdy. I nie ma wspólnoty tam, gdzie krytykę myli się z atakiem, a kontrolę obywatelską z manipulacją.
Obywatelską – to ważne słowo. Obywatel jest świadomy swoich praw i obowiązków. Władza, która ma go za niewolnika, nie jest władzą obywatelską, jest władzą autorytarną.
Można mówić o integracji, spotkaniach i miejskich wydarzeniach. Ale wspólnota to coś więcej niż wspólne zdjęcie, uroczystość czy słowa wypowiedziane na sesji. Wspólnota wymaga odwagi przyjęcia krytyki. Wymaga szacunku dla tych, którzy pytają.
Wymaga zgody na to, że mieszkańcy nie są publicznością władzy, lecz jej źródłem.
Dlatego warto powiedzieć jasno: to nie pytania, jawność ani lokalna prasa niszczą wspólnotę. Niszczy ją strach, milczenie, półprawdy i próby wykluczania tych, którzy mają odwagę mówić inaczej.
Miasto nie potrzebuje wspólnoty opartej na posłuszeństwie.
Potrzebuje wspólnoty ludzi wolnych – obywateli. Takich, którzy mogą pytać, krytykować i domagać się prawdy bez obawy, że zostaną za to ukarani, wyśmiani albo wypchnięci poza nawias.
Koalicja Obywatelska Warmińsko-Mazurskie
Jacek Protas – Poseł do Parlamentu Europejskiego
Koalicja Obywatelska
